Elektronik ticaretin anlamını karıştırıyorsanız yalnız değilsiniz, günümüzde konunun uzmanları dahi bu kavramın tam manasını anlatmakta zorlanıyorlar. Hatta bir çok kişiye bir çok kuruma, birçok derneğe göre hep farklı bir tanım yapılmakta. Altta bir kaç uluslararası kuruluşun Dr. Selda Ene tarafından çevrilmiş e-ticaret tanımlarına yer verdikten sonra yazımıza devam edelim.

WTO – Mal ve hizmetlerin üretim, reklam, satış ve dağıtımlarının telekomünikasyon ağları üzerinden yapılmasıdır.

OECD – Sayısallaştırılmış yazılı metin, ses ve görüntünün işlenmesi ve iletilmesine dayanan kişileri ve kurumları ilgilendiren tüm ticari işlemlerdir.

UN – CEFACT – İş, yönetim ve tüketim faaliyetlerinin yürütülmesi için yapılanmış ve yapılanmamış iş bilgilerinin, üreticiler, tüketiciler ve kamu kurumları ile diğer organizasyonlar arasında elektronik araçlar (Elektronik posta ve mesajlar, elektronik bülten panoları, www teknolojisi, akıllı kartlar, elektronik fon transferi, elektronik veri değişimi vb.) üzerinden paylaşılmasıdır.

Yukarıdaki tanımları okuduktan sonra kısaca özetlemek gerekirse e-ticaret; bilgisayarlar aracılığı ile çeşitli bilgisayar ağları (Ör. internet) üzerinden ticari işlem gerçekleştirme olayıdır. Günümüzde ticari işlerler kavramı içine firmalar arası ticaret (B2B), sanal perakendecilik ve finans sektörünü dijitalleştirmeyi de rahatlıkla katabiliyoruz. Üstelik birçok uzmana göre elektronik ticaret kavramı klasik ticaret kavramının her türlü aşamasını içermektedir. Bu aşamalara örnekler verecek olursak pazarlama, müşteri ilişkileri, faturalandırma, taşıma…

İlk gelişim yılları

E-ticaret tanımı ilk kullanımından bu yana sürekli gelişim göstermiştir. 1970 yılların başından büyük şirketlerin birbirleri arasında kurmuş olduğu özel bilgisayar ağları sayesinde başlamıştır. Electronic Data Interchange (EDI) (Elektornik Bilgi paylaşımı) ve Electronic Funds Transfer (EFT)(Elektronik Kaynak Transferi) gibi özel ağlar sayesinden sınırlı miktarda ve standart bilgi taşınabilmiş olan büyük firmalar kağıt ve çalışan masrafından büyük ölçüde kurtulmuş oldular. EDI günümüzde hala kullanılmakta olup şirketlerin maliyetlerini azaltmada ve verimliliğini artırmada tahmin edilenden çok daha fazla görev almıştır.

İlerleyen yıllarda çıkan kredi kartları, ATM’ler (automated teller machines) ve telefon bankacılığı gibi şeyler de elektronik ticaret olarak kabul edilmiştir.

1994 yılında Dünya geneli internet ağının gelişmesiyle beraber takip eden yıllarda güvenlik protokollerinin geliştirilmesi ve sürekli internet bağlantısını sağlayan DSL in gelişmesi sonucu 2000’li yıllara doğru bir çok firma servislerini yavaş yavaş internete kaydırmaya başladı. Bu sayede firmalar hem daha çok firma ve şahısla iletişim kurmayı sağlayabilmiş oldu hem de EDI gibi özel ağların maliyetlerini de azaltmış oldular. Bu sayede firmadan firmaya (Business-to-Business) (B2B) işlemler büyük ölçüne internet üzerinden yapılmaya başlandı. İnternetin gelişimi ile günümüzde e-ticaret dediğimizde aklımıza ilk genel kavram insanların internet üzerinden alışveriş yapmaları haline geldi.

E-ticaretin gelişmesinde klasik ticaret yapanlar dışında sadece internet pazarını hedefleyip elektronik ticaret yaparak işe girenler amazon.com ve cdnow.com gibi firmaların da çok büyük bir rolü bulunmaktadır. Gün geçtikçe büyük markalar internetteki yerlerini alarak kendi e-ticaret sitelerinide açtılar. Bunlara örnek olarak Barnes and Noble, the Gap, and WalMart gibi markaları örnek gösterebiliriz. Günümüzde bir insanın alışveriş yapabilemsi için gerek olan sadece bir bilgisyar bir tarayıcı ve bir de internet bağlantısı, dilediği ve parasının yettiği kadarı ile çiçekte alabilir arabada.

—Ekleme

Elektronik Ticaret Koordinasyon Kurulu (ETKK) Hukuk Çalışma Grubu’nun 8 Mayıs 1998 tarihli raporunda elektronik ticaret; “bireyler ve kurumların, açık ağ ortamında internet ya da sınırlı sayıda kullanıcı tarafından ulaşılabilen kapalı ağ ortamlarında intranet yazı, ses ve görüntü şeklindeki sayısal bilgilerin işlenmesi, iletilmesi ve saklanması temeline dayanan ve bir değer yaratmayı amaçlayan ticari işlemlerin tümünü ifade etmektedir.” şeklinde tanımlanmıştır.